preload

Lekcja 4

White Christmas, czyli białe święta Bożego Narodzenia


W tym roku zapowiadają nam się prawdziwie białe święta Bożego Narodzenia - takie, o jakich śpiewał kiedyś Bing Crosby w piosence "White Christmas". Zanim wpadniesz w wir świątecznych przygotowań, a potem oddasz się świętowaniu i błogiemu lenistwu, będziesz miał okazję zapoznać się na naszym blogu z tradycjami świątecznymi w krajach anglojęzycznych i poznać słownictwo związane z tematem świąt. Powiem Ci też co nieco o kilku bożonarodzeniowych smakołykach i przybliżę Ci historię trzech piosenek, bez których trudno sobie dzisiaj wyobrazić ten świąteczny czas.

Hello again!

Teraz, gdy grudzień ma się ku końcowi, nadszedł czas, żeby przyjrzeć się bliżej świętom Bożego Narodzenia. Opowiem Ci dzisiaj o związanych z tymi świętami tradycjach kultywowanych w krajach anglojęzycznych. Poznasz też słówka, bez których o świętach rozmawiać nie sposób i będziesz mieć okazję posłuchać kilku znanych bożonarodzeniowych piosenek i poznać ich historię.

Zacznijmy od rzeczy najważniejszej - Boże narodzenie to po angielsku Christmas, czasem zapisywane jako Xmas. Wigilia Bożego Narodzenia to Christmas Eve. Pierwszy dzień świąt to po angielsku po prostu Christmas Day, a drugi dzień świąt to Boxing Day. Nie chodzi tu jednak o boksowanie ;). Określenie to ma związek z tradycją obdarowywania innych w tym dniu - "box" odnosi się tu albo do pudełka z prezentem, albo do skarbonki na datki.

Christmas
Boże Narodzenie
Christmas Eve
Wigilia Bożego Narodzenia
Christmas Day
Pierwszy dzień świąt Bożego Narodzenia
Boxing Day
Drugi dzień świąt Bożego Narodzenia

Najbardziej charakterystyczny element dekoracyjny związany z tym świętem to oczywiście bogato przyozdobiona choinka.

Christmas tree
choinka
decorate a Christmas tree
ubierać choinkę

Tradycję ubierania choinek przywiózł w 1848 roku z Niemiec do Anglii książę Albert. Niedługo po tym, jak w prasie pojawiło się zdjęcie pary królewskiej przy świątecznej choince w zamku Windsor, własne udekorowane drzewka miała cała wiktoriańska Anglia. Pod koniec XIX wieku kolorowe choinki zagościły również w domach Amerykanów.

Lampki na gałęziach drzewka miały się kojarzyć z gwiazdami migoczącymi na niebie w wigilijną noc. Inne choinkowe ozdoby to bombki, aniołki, jabłka, ciasteczka i łańcuchy (między innymi z popcornu). Aniołka albo gwiazdkę umieszcza się również na czubku drzewka. Na świątecznym stole z kolei nie może zabraknąć światła świec.

apple
jabłko
bauble
bombka
cookie
ciasteczko
lights
światełka
star
gwiazda
string of popcorn
łańcuch z popcornu
tinsel
błyszczący łańcuch choinkowy
tree top
czubek drzewa

Inną typową ozdobą choinkową są biało-czerwone lizaki w kształcie lasek, czyli "candy canes". Kiedyś rozdawało się je w kościołach dzieciom, które dzięki temu zachowywały ciszę podczas świątecznej mszy czy pasterki.

candy cane
lizak - ozdoba choinkowa

Candy cane

church
kościół
mass
msza
Midnight Mass
pasterka

Gdybyśmy zapytali polskie dzieci, kto zostawia prezenty pod choinką, to ich odpowiedź zależałaby zapewne od regionu, w którym mieszkają. W krajach anglojęzycznych sprawa jest nieco prostsza - wszystkim dzieciom świąteczne prezenty przynosi Święty Mikołaj.

Santa Claus
Święty Mikołaj

Po angielsku mamy dwa określenia na prezent, których można używać wymiennie:

gift
prezent
present
prezent

Mikołaj, jakiego dziś znamy - pulchny, uśmiechnięty staruszek - narodził się w Stanach Zjednoczonych w 1822 roku. Wtedy to Clement C. Moore napisał dla swoich dzieci wierszyk pod tytułem "A visit from Saint Nicholas", czyli "Odwiedziny Świętego Mikołaja". Napisał w nim, że: "He had a broad face and a little round belly that shook when he laughed, like a bowl full of jelly. He was chubby and plump..." ("Miał okrągłą twarz i mały okrągły brzuszek, który, gdy się śmiał, trząsł się jak miska galaretki. Był pyzaty i pulchny..."). Opis ten, jak się domyślasz, przylgnął do Mikołaja na dobre.

belly
brzuch
bowl
miska
broad
szeroki, lub (o twarzy) okrągły
jelly
galaretka
laugh
śmiać się
round
okrągły
visit
odwiedziny

Dzieci wierzą, że Mikołaj ma na Biegunie Północnym swój warsztat, w którym elfy pomagają mu produkować zabawki.

elf
elf
North Pole
Biegun Północny
toy
zabawka
workshop
warsztat

W krajach anglojęzycznych dzieci muszą czekać na swoje prezenty nieco dłużej niż w Polsce, bo aż do pierwszego dnia świąt. Za to w wigilijną noc zostawiają na stole ciasteczka i mleko dla Mikołaja, żeby nie zgłodniał, przemierzając cały świat na saniach, ciągniętych przez osiem (z Rudolfem dziewięć) reniferów.

reindeer
renifer
sleigh
sanie

Rzeczownik 'reindeer'
Rzeczownik "reindeer" najczęściej występuje jako nieregularny. W liczbie mnogiej nie dodaje się wówczas do niego końcówki "-s". Czyli mamy: "1 reindeer", ale i "9 reindeer". W rzadkich przypadkach można jednak spotkać formę "reindeers" - między innymi w jednej z omawianych dziś piosenek.

Opowieść o dziewiątym reniferze w zaprzęgu, czerwononosym Rudolfie, powstała w 1939 roku.

Rudolph the Red-nosed Reindeer
Rudolf Czerwononosy

Historia Rudolfa oparta jest na motywie Brzydkiego Kaczątka - wyśmiewany przez kolegów renifer-odmieniec z czasem staje się ulubieńcem Mikołaja, a jego czerwony, świecący nos pomaga całemu zaprzęgowi przedostać się przez śnieżycę w wigilijną noc. Piosenka "Rudolph the Red-Nosed Reindeer" jest drugą najlepiej sprzedającą się piosenką świąteczną wszech czasów po "White Christmas" Binga Crosby'ego.

Wróćmy jednak do Mikołaja. Mikołaj w krajach anglojęzycznych niekoniecznie zostawia prezenty pod choinką. Często wrzuca je dzieciom do specjalnie wywieszonych w tym celu (na przykład przy kominku) dużych skarpet.

fireplace
kominek
stockings
skarpety na prezenty

Legenda głosi, że podobno dawno, dawno temu żył sobie pewien poczciwy człowiek, który wpadł w rozpacz po śmierci swojej żony i roztrwonił cały majątek, włącznie z przyszłym posagiem swoich trzech małych córek. Pomógł im Święty Mikołaj, wrzucając przez komin kilka złotych monet. Wpadły one wprost do skarpetek, które dziewczynki powiesiły przy kominku, żeby je wysuszyć. Stąd właśnie wzięła się tradycja wywieszania skarpet na prezenty. Również i dlatego mówi się, że Mikołaj wchodzi do obdarowywanych domów przez komin.

chimney
komin

Inną tradycją świąteczną jest dekorowanie domostw gałązkami jemioły. Pocałunek pod jemiołą ma zapewnić tym, którzy się nim obdarzyli, szczęście i powodzenie na cały nadchodzący rok. Równie popularną rośliną używaną w świątecznych dekoracjach w krajach anglojęzycznych jest wiecznie zielony ostrokrzew, czasem mylony z jemiołą.

mistletoe
jemioła

Mistletoe

holly
ostrokrzew

Holly


Christmas cards and Christmas greetings, czyli kartki i życzenia świąteczne

Christmas card
kartka bożonarodzeniowa
Christmas greetings
życzenia bożonarodzeniowe

Tradycja wysyłania kartek świątecznych narodziła się w Anglii w 1843 roku, a życzenia wypisane na pierwszej takiej kartce brzmiały:

A Merry Christmas and a Happy New Year to You!
Wesołych świąt Bożego Narodzenia i Szczęśliwego Nowego Roku!

I Ty możesz je wykorzystać w tegorocznych kartkach świątecznych.

Skoro już o życzeniach świątecznych mowa, to chciałabym, żebyś posłuchał życzeń od Johna Lennona i Yoko Ono, czyli piosenki "Happy Xmas (War Is Over)". Ukazała się ona w 1971 roku i szybko trafiła na najwyższe miejsca światowych list przebojów. Utwór ten powstał jako forma protestu przeciwko wojnie w Wietnamie, jednak z czasem wszedł w poczet nieodzownych bożonarodzeniowych standardów. Tekst piosenki stanowi nawiązanie to kampanii antywojennej, którą prowadzili John i Yoko w 1969 roku. W jedenastu miastach świata pojawiły się wówczas billboardy z hasłem: "WAR IS OVER! (If You Want It). Happy Christmas from John and Yoko" (KONIEC WOJNY! (Jeśli tylko zechcesz). Wesołych świąt życzą John i Yoko". Podzielę się z Tobą jeszcze ciekawostką, że na początku tego utworu słyszymy, jak Yoko i John składają świąteczne życzenia swoim dzieciom, Kyoko i Julianowi. Posłuchaj fragmentu utworu:

John Lennon, Yoko Ono
So this is Christmas
And what have you done
Another year over
And a new one just begun
And so this is Christmas
I hope you have fun
The near and the dear ones
The old and the young

A very merry Christmas
And a happy New Year
Let's hope it's a good one
Without any fear
A więc oto i Boże Narodzenie
I cóż zrobiliście?
Kolejny rok się skończył
A właśnie zaczął się nowy
A więc oto i Boże Narodzenie
Mam nadzieję, że dobrze się bawicie
Drodzy i kochani,
Starzy i młodzi

Bardzo wesołych świąt
I szczęśliwego Nowego Roku
Miejmy nadzieję, że będzie dobry
I wolny od strachu

Christmas carols, czyli kolędy

Christmas carol
kolęda

Najbardziej znaną kolędą na świecie jest "Silent Night", czyli "Cicha Noc". Utwór ten powstał w Austrii i doczekał się tłumaczenia na wiele języków, w tym angielski. Inne popularne w krajach anglojęzycznych kolędy to "O Come, All Ye Faithful", "Deck the Halls", "Hark the Herald Angels Sing", czy "Joy to the World". Każdą z nich prawdopodobnie nie raz już słyszałeś w mediach. Niestety nie mogę omówić tu każdej z nich, bo z jednej dzisiejszej lekcji zrobiłyby się trzy lub cztery, ale jeśli interesuje Cię ten temat, to każdą z tych kolęd możesz znaleźć w Internecie.

"A Christmas Carol" to również oryginalny tytuł noweli Charlesa Dickensa, "Opowieść wigilijna".

Christmas dishes, czyli potrawy świąteczne

dish
potrawa

Najpopularniejszą potrawą spożywaną w krajach anglojęzycznych w pierwszy dzień świąt jest pieczony indyk, ewentualnie pieczona szynka. Czasem indyka faszeruje się przed pieczeniem. W czasie świąt Bożego Narodzenia będziemy też mieli okazję skosztować piernika, czy świątecznego puddingu. Ten ostatni nie ma nic wspólnego z budyniem. Są to gotowane bakalie z dodatkiem mąki i jajek. Praktycznie w każdym domu przyrządzany jest on trochę inaczej. Można go przed podaniem polać brandy i podpalić. Można też serwować go z "custard", czyli słodkim sosem z mleka i żółtek. Czasem w święta serwuje się również "eggnog", czyli coś w rodzaju ajerkoniaku. Ostatnią potrawą, o której chciałam wspomnieć są "mince pies", czyli tradycyjne angielskie nadziewane babeczki.

Christmas pudding
pudding świąteczny

Christmas pudding

custard
słodki sos z mleka i żółtek
eggnog
ajerkoniak
ham
szynka
mince pie
nadziewana babeczka
roast
pieczony
stuffed
nadziewany
turkey
indyk

Główny posiłek świąteczny zarówno w Anglii jak i w Stanach Zjednoczonych spożywa się 25 grudnia.

Indyk, jemioła, kolędy, Mikołaj i inne świąteczne tradycje pojawiają się w jednej z najpopularniejszych piosenek świątecznych w języku angielskim - "The Christmas Song (Chestnuts Roasting on an Open Fire)". Tytułowe "chestnuts" to kasztany, tu przypiekane ogniem.

chestnut
kasztan

Piosenka ta została napisana w 1944 roku, w samym środku upalnego lata (podobnie jak piosenka "Let It Snow", o której pisałam w lekcji zimowej). Co ciekawe, ten świąteczny przebój napisany został w niespełna 40 minut. Najbardziej znane jest wykonanie Nat King Cole'a, chociaż piosenkę tę śpiewali również między innymi Christina Aguilera, India Arie i Stevie Wonder, Michael Bublé, Celine Dion, Bob Dylan, Aretha Franklin, Whitney Houston, Frank Sinatra i New Kids on the Block ;). Posłuchaj fragmentu tego utworu:

Nat King Cole
Everybody knows a turkey and some mistletoe,
Help to make the season bright.
Tiny tots with their eyes all aglow,
Will find it hard to sleep tonight.

They know that Santa's on his way;
He's loaded lots of toys and goodies on his sleigh.
And every mother's child is going to spy,
To see if reindeers really know how to fly.
Każdy wie, że indyk i trochę jemioły
Pozwolą rozświetlić ten świąteczny czas
Małym brzdącom o rozpromienionych spojrzeniach
Trudno będzie dzisiaj zasnąć

Wiedzą, że Mikołaj jest już w drodze
Załadował na swoje sanie mnóstwo zabawek i smakołyków
I każde dziecko będzie dziś podglądać
Żeby przekonać się, czy renifery naprawdę potrafią latać

Jest jeszcze jedna tradycja, o której chciałam wspomnieć - Christmas crackers.

Christmas cracker
świąteczna tuba z niespodzianką

Są to takie "przerośnięte cukierki" - tekturowe tuby zapakowane w kolorowy papier, w których ukryte są małe zabawki. Zabawa z "Christmas crackers" polega na tym, że dwie osoby ciągną końce takiego "cukierka" w przeciwnych kierunkach, aż ten z hukiem pęknie i wysypie się jego zawartość.

Święta Bożego Narodzenia to między innymi czas dobrych uczynków. Chcemy wtedy pomagać tym, którym gorzej się wiedzie. Piosenka "Do They Know It's Christmas", nagrana przez Band Aid w 1984 roku, to owoc takiej właśnie potrzeby niesienia pomocy. Napisali ją Bob Geldof i Midge Ure, a dochód z jej dystrybucji został przeznaczony na pomoc głodującym w Etiopii. W skład Band Aid weszli najpopularniejsi wówczas muzycy brytyjscy, między innymi członkowie zespołu Duran Duran, Boy George, George Michael, Sting, Bono i Adam Clayton z U2, czy Phil Collins. Singiel Band Aid znalazł się na drugim miejscu listy najlepiej sprzedających się singli wszech czasów. W 1989 roku nagrana została druga wersja tej piosenki. W jej nagraniu wzięli udział między innymi Kylie Minogue, Jason Donovan i Lisa Stansfield. Jednak na tym nie koniec, bo kolejna wersja utworu powstała w roku 2004, tym razem przy udziale Bono, Chrisa Martina, Dido, Róisín Murphy i Robbiego Williamsa. Dziś posłuchamy fragmentu nagrania z 1984 roku:

Band Aid
It's Christmas time, there's no need to be afraid
At christmas time we let in light and we banish shade
And in our world of plenty, we can spread a smile of joy
Throw your arms around the world at Christmas time

But say a prayer - pray for the other ones
At Christmas time it's hard, but when you're having fun
There's a world outside your window
And it's a world of dreaded fear
Where the only water flowing is a bitter sting of tears
And the Christmas bells that ring there are the clanging chimes of doom
Well tonight thank God it's them instead of you
To czas Bożego Narodzenia, nie ma potrzeby się bać
W czasie świąt wpuszczamy światło i pozbywamy się cienia
W naszym świecie obfitości możemy szerzyć radosny uśmiech
Obejmij cały świat w czas Bożego Narodzenia

Zmów jednak modlitwę - módl się za innych
Trudno to zrobić w czasie świąt, jednak kiedy ty się bawisz
Za twoim oknem jest świat
I jest to świat potwornego strachu
Gdzie zamiast wody są tylko gorzkie łzy
A świąteczne dzwonki, które tam rozbrzmiewają, to dzwony klęski
Więc dziś podziękuj Bogu, że to dotyka ich, a nie ciebie


I to już wszystko na dzisiaj. Zapraszam Cię do wykonania ćwiczeń do dzisiejszej lekcji i życzę Ci...

A very merry Xmas and a happy New Year!

See you next time,
Patrycja



Źródła użytych cytatów

"Happy Christmas (War is Over)"
Muzyka, słowa i wykonanie: John Lennon i Yoko Ono

Kliknij miniaturkę aby zobaczyć nagranie


"The Christmas Song"
Muzyka i słowa: Mel Tormé i Bob Wells
Wykonanie: Nat King Cole

Kliknij miniaturkę aby zobaczyć nagranie


"Do They Know It's Christmas"
Muzyka i słowa: Bob Geldof i Midge Ure
Wykonanie: Band Aid

Kliknij miniaturkę aby zobaczyć nagranie


Lekcja | Ćwiczenia | Ściąga






Czy chcesz się nauczyć angielskiego?
Podobała Ci się ta lekcja i lubisz taki styl nauki? Interesuje Cię język angielski i chcesz się go nauczyć od podstaw, aż do poziomu pozwalającego na swobodną konwersację? Nie masz czasu ani pieniędzy na drogie kursy w szkołach językowych?

Jeśli tak, to właśnie dla Ciebie jest przeznaczony nasz internetowy kurs Angielski na Szóstkę!



Informacja o lekcjach bonusowych
Lekcje bonusowe są rozszerzeniem naszych standardowych kursów i są przeznaczone głównie dla osób, które już z tych kursów korzystają bądź zamierzają z nich skorzystać. Lekcje te dotyczą konkretnego słownictwa tematycznego (związanego np. z kulturą, obyczajami, geografią itp.) bądź określonego zagadnienia gramatycznego, nie ujętego szczegółowo w kursach standardowych.

Aktualnie lekcje bonusowe są całkowicie bezpłatne i pełnią funkcję promocyjną, zachęcając do korzystania z naszych standardowych kursów językowych z serii "Na Szóstkę".