preload

Lekcja 5

Nie takie czasy straszne - Present Perfect i Present Perfect Continuous


Użycie czasów Present Perfect i Present Perfect Continuous często spędza sen z powiek osobom uczącym się języka angielskiego. Na dzisiejszej lekcji postaram się nadać im bardziej ludzką twarz. Przypomnimy sobie najważniejsze informacje na temat czasu Present Perfect i omówimy zastosowanie Present Perfect Continuous w różnych życiowych sytuacjach.

Witaj!

Na dzisiejszej lekcji przypomnimy sobie czas Present Perfect. Podstawowe informacje na jego temat zostały już omówione na kursie dla średnio zaawansowanych (lekcja 28 i 29). Dziś sobie ten temat rozszerzymy. Przybliżę Ci też inny, bardzo podobny czas - Present Perfect Continuous.

Zacznijmy od krótkiego powtórzenia wiadomości.

Po pierwsze, Present Perfect to ten czas, w którym posługujemy się operatorem "have" lub "has" i trzecią formą czasownika. W przypadku czasowników regularnych tworzymy ją poprzez dodanie końcówki "-ed", na przykład:

want - wanted
chcieć

Jeśli chodzi o czasowniki nieregularne, korzystamy z gotowych tabelek z formami czasowników. Interesuje nas forma trzecia (Past Participle). Dla przykładu, w przypadku czasownika "go" wygląda to tak:

go - went - gone
iść

Niestety tworzenie form nieregularnych nie jest specjalnie intuicyjne, więc żeby płynnie się nimi posługiwać, trzeba po prostu nauczyć się ich na pamięć.

Czasu Present Perfect używamy w kilku kontekstach. "Punktem zaczepienia" każdego z nich będzie teraźniejszość, stąd nazwa czasu ("present" znaczy "teraźniejszy"). Zawsze w zdaniach w tym czasie będziemy z perspektywy teraźniejszości patrzeć wstecz.

I tak używając czasu Present Perfect możemy opisywać:

1. Sytuacje, które zaczęły się w przeszłości i trwają do dziś, na przykład:

He has worked here since they moved to Wrocław.
On tu pracuje, odkąd przeprowadzili się do Wrocławia.

W tym kontekście będziemy używać słówek "for" i "since". Oto kilka przykładów ich zastosowania:

for three years
od trzech lat
for two days
od dwóch dni
for a minute
od minuty
since 1983
od 1983 roku
since April
od kwietnia
since Christmas
od Bożego Narodzenia

Zwróć uwagę, że "for" używamy wtedy, gdy odnosimy się do całego czasu trwania jakiegoś stanu czy czynności, a "since" wtedy, gdy tylko wspominamy, od jakiego momentu dana czynność się zaczęła.

2. Sytuacje, które miały miejsce w przeszłości, jednak ich skutki odczuwalne (widoczne) są do dziś, na przykład:

She has lost a lot of weight!
Dużo schudła!

3. Stan rzeczy w okresie czasu, który jeszcze się nie skończył (np. dzisiaj, ten rok), wobec czego wspominany stan rzeczy może jeszcze ulec zmianie, na przykład:

I've written seven e-mails today and I still have to write some more.
Napisałam dzisiaj siedem maili, a muszę napisać jeszcze więcej.

4. Doświadczenia w niesprecyzowanym momencie w przeszłości, na przykład:

I have been here many times.
Byłam tu wiele razy.

5. Coś, czego jeszcze nie doświadczyliśmy, na przykład:

They have never met.
Oni się nigdy nie spotkali.

I tu przychodzą mi na myśl słowa prezydenta Stanów Zjednoczonych, Richarda Nixona, które padły w przemówieniu wygłoszonym przez niego na okoliczność rezygnacji z urzędu w 1974 roku. Richard Nixon podał się do dymisji w połowie swojej drugiej kadencji, kiedy na podstawie informacji zgromadzonych i opublikowanych przez dziennikarzy Washington Post udowodniono mu związek z aferą Watergate. Rozpoczęto wówczas procedurę impeachmentu, czyli odwołania prezydenta z urzędu, jednak nie została ona dokończona, ponieważ Nixon zrezygnował. Jeśli interesuje Cię ten temat, polecam filmy "Wszyscy ludzie prezydenta" i "Frost - Nixon". Tymczasem posłuchaj samego 37. prezydenta USA.

Richard Nixon
I have never been a quitter.
Nigdy nie byłem kimś, kto łatwo się poddaje.


6. Coś, czego doświadczamy od zawsze, na przykład:

She has always been optimistic.
Ona zawsze była optymistką.

Skoro już przy tym jesteśmy, mam dla Ciebie krótki fragment filmu "Tramwaj zwany pożądaniem", który powstał w 1951 roku na podstawie sztuki napisanej przez Tennessee Williamsa. W rolach głównych wystąpili Marlon Brando i Vivien Leigh, znana głównie z filmu "Przeminęło z wiatrem". To właśnie z jej ust padają słowa, które za chwilę usłyszysz. Film opowiada o Blanche DuBois, która traci wszystko, co miała i przyjeżdża do swojej siostry, Stelli Kowalski i jej męża Stanleya. Po wielu dramatycznych wydarzeniach i załamaniu nerwowym Blanche trafia do szpitala psychiatrycznego. Słowa, które za chwilę usłyszysz wypowiada do lekarza, który ma ją wyprowadzić z mieszkania. Film zebrał bardzo dobre recenzje i został nagrodzony czterema Oskarami. Posłuchaj kwestii Blanche:

Vivien Leigh
I have always depended on the kindness of strangers.
Zawsze polegałam na uprzejmości nieznajomych.

Oprócz wspomnianych powyżej słówek "for" i "since", w czasie Present Perfect możemy się również natknąć na:

1.

recently
ostatnio

She hasn't called me recently.
Ostatnio do mnie nie dzwoniła.

2.

ever
kiedykolwiek

Have you ever been to India?
Czy kiedykolwiek byłeś w Indiach?

3.

already
już

We have already talked about it.
Już o tym rozmawialiśmy.

4.

just
właśnie

I have just come back from the swimming pool.
Właśnie wróciłam z basenu.

5.

yet
jeszcze

You haven't done the washing up yet.
Jeszcze nie pozmywałeś.

Jako zwieńczenie rozważań na temat Present Perfect mam dla Ciebie jeszcze piosenkę George'a Michaela - "You have been loved". Pochodzi ona z albumu "Older" z 1996 roku, na którym znalazły się również takie przeboje, jak "Fastlove", czy "Jesus to a child". George napisał tę piosenkę dla swojego ukochanego, Anselmo Feleppa, który zmarł na AIDS. Utwór ukazał się na singlu w 1997 roku i szybko dotarł na drugie miejsce brytyjskiej listy przebojów (na miejscu pierwszym znajdowała się wtedy piosenka "Candle in the wind" Eltona Johna, napisana w hołdzie tragicznie zmarłej Lady Diany). Posłuchaj fragmentu utworu:

George Michael
I've no daughters, I've no sons
Guess I'm the only one
Living in my life

Take care, my love, he said
Don't think that God is dead
Take care my love, he said
You have been loved
Nie mam córek, nie mam synów
Chyba tylko ja jeden
Żyję moim życiem

Uważaj na siebie, kochany, powiedział
Nie myśl, że Bóg umarł
Uważaj na siebie, kochany, powiedział
Doświadczyłeś miłości

A teraz wyobraź sobie, że czasownikiem w trzeciej formie, który pojawia się po operatorze "have" zawsze jest "been", a na końcu pojawia się jeszcze jeden czasownik, tym razem z końcówką "-ing", na przykład: "have been doing".

Ten zlepek słów to nic innego, jak czas Present Perfect Continuous.

Na czym polega różnica między czasami Present Perfect i Present Perfect Continuous (poza różnicą w budowie zdań oczywiście)?

Wyobraźmy sobie sytuację, w której Twój kolega robi w mieszkaniu generalne porządki. Dzwonisz do niego do drzwi, a on otwiera Ci rozczochrany i w rozciągniętych dresach. Patrzysz z niedowierzaniem, a on mówi:

I have been cleaning my room.
Sprzątam pokój.

I inna sytuacja. Odwiedzasz kolegę-bałaganiarza. Wchodzisz do niego do pokoju, a tam wszystko na swoim miejscu, wszystko lśni. Patrzysz z niedowierzaniem ;), a on mówi:

I have just cleaned my room.
Właśnie posprzątałem pokój.

Różnica między pierwszą a drugą sytuacją jest taka, że w pierwszej nie wiesz, czy Twój kolega ciągle jeszcze sprząta, czy może właśnie skończył, w drugiej natomiast wiadomo, że pokój jest już posprzątany. Czyli w pierwszym zdaniu używamy odpowiednika naszego czasu niedokonanego - Present Perfect Continuous, a w drugim dokonanego - Present Perfect.

Inne przykłady:

You have been reading all afternoon. Aren't you hungry?
Czytasz całe popołudnie. Nie jesteś głodny?

You have read this book twice. Why do you want to read it again?
Przeczytałeś tę książkę dwa razy. Dlaczego chcesz ją przeczytać raz jeszcze?

Czasu Present Perfect Continuous będziemy używać również wtedy, gdy będziemy chcieli podkreślić, lub zapytać, jak długo coś trwa. Na przykład:
How long have you been writing this essay?
Jak długo już piszesz to wypracowanie?

They have been talking on the phone for hours!
Oni rozmawiają przez telefon całymi godzinami!

You have been eating all day.
Cały dzień jesz.

Czasu Present Perfect użyjemy z kolei wtedy, gdy ważniejsze będzie dla nas na przykład ile razy coś się stało, albo ile czegoś było. Na przykład:

How many essays have you written this week?
Ile wypracowań napisałeś w tym tygodniu?

They have talked to each other a lot recently.
Oni ostatnio dużo ze sobą rozmawiają.

You have eaten a lot today.
Dużo dzisiaj zjadłeś.

Czasu Present Perfect Continuous użyjemy również mówiąc o czymś, co trwało przez dłuższy czas, już się skończyło, ale jeszcze widać jakieś tego konsekwencje. Na przykład:

My hands are green because I have been painting my kitchen.
Mam zielone ręce, bo malowałem kuchnię.

I'm terribly tired. I have been working all day.
Jestem okropnie zmęczony. Pracowałem cały dzień.

Jeśli chodzi o strukturę zdań w omawianym na dzisiejszej lekcji czasie, to chciałabym Ci ją pokazać również na zasadzie porównania z czasem Present Perfect. Zobaczysz, że w obu czasach zdania tworzy się w bardzo podobny sposób.

Zdania twierdzące:

Present Perfect:

He has written some e-mails.
On napisał kilka maili.

Present Perfect Continuous:

I have been writing e-mails all morning.
Piszę maile cały ranek.

Zdania przeczące:

Present Perfect:

He hasn't written any e-mails.
On nie napisał żadnych maili.

Present Perfect Continuous:

I haven't been writing e-mails all morning.
Nie piszę maili cały ranek.

Pytania:

Present Perfect:

Has he written any e-mails?
Czy on napisał jakieś maile?

Present Perfect Continuous:

Have you been writing e-mails all morning?
Czy piszesz maile cały ranek?

Jak widzisz, wszelkie zmiany wprowadzamy na poziomie operatora "have" - albo dodajemy do niego "not", tworząc przeczenie, albo przenosimy na początek zdania, tworząc pytanie. Forma kolejnych czasowników nie ulega zmianie.

Czas Present Perfect Continuous również pojawia się w piosenkach. Za chwilę wysłuchasz fragmentu jednej z nich - utworu "I've been thinking about you" zespołu Londonbeat. Została ona wydana pod koniec 1990 roku i kilka miesięcy później znalazła się na pierwszym miejscu listy przebojów magazynu Billboard. Zespół Londonbeat wydał kilka płyt, jednak to ten utwór zyskał na świecie największą popularność.

Londonbeat
We must have been stone crazy
When we thought we were just friends
'Cause I miss you, baby
And I've got those feelings again
I guess I'm all confused about you
I feel so in love, oh, baby, what can I do?

I've been thinking about you
Musieliśmy być szaleni
Kiedy myśleliśmy, że jesteśmy tylko przyjaciółmi
Bo tęsknię za tobą, kochanie
I znowu to czuję
Chyba się w tobie zupełnie zatraciłem
Czuję się taki zakochany, kochanie, cóż mogę zrobić?

Myślę o tobie


To już wszystko, co dla Ciebie na dzisiaj przygotowałam. Zachęcam Cię do wykonania ćwiczeń ddoanych do tej lekcji. Część z nich będzie wymagała znajomości podstaw czasu Present Perfect, do których dzisiaj nie nawiązywałam. Gdybyś chciał sobie przypomnieć więcej na temat czasu Present Perfect, to odsyłam Cię do lekcji 28 i 29 kursu dla średnio zaawansowanych.

See you next time,
Patrycja



Źródła użytych cytatów
"Tramwaj zwany pożądaniem"
Film USA, 1951
Reżyseria: Elia Kazan
Scenariusz: Oscar Saul, Tennessee Williams


"You have been loved"
Wykonanie: George Michael

Kliknij miniaturkę aby zobaczyć nagranie



"I've been thinking about you"
Wykonanie: Londonbeat

Kliknij miniaturkę aby zobaczyć nagranie

Lekcja | Ćwiczenia | Ściąga






Czy chcesz się nauczyć angielskiego?
Podobała Ci się ta lekcja i lubisz taki styl nauki? Interesuje Cię język angielski i chcesz się go nauczyć od podstaw, aż do poziomu pozwalającego na swobodną konwersację? Nie masz czasu ani pieniędzy na drogie kursy w szkołach językowych?

Jeśli tak, to właśnie dla Ciebie jest przeznaczony nasz internetowy kurs Angielski na Szóstkę!



Informacja o lekcjach bonusowych
Lekcje bonusowe są rozszerzeniem naszych standardowych kursów i są przeznaczone głównie dla osób, które już z tych kursów korzystają bądź zamierzają z nich skorzystać. Lekcje te dotyczą konkretnego słownictwa tematycznego (związanego np. z kulturą, obyczajami, geografią itp.) bądź określonego zagadnienia gramatycznego, nie ujętego szczegółowo w kursach standardowych.

Aktualnie lekcje bonusowe są całkowicie bezpłatne i pełnią funkcję promocyjną, zachęcając do korzystania z naszych standardowych kursów językowych z serii "Na Szóstkę".